Cumartesi, 31 Tem 2010
You are here: Anasayfa Mehter Takımının Yapısı

Google Arama

Mehter Takımının Yapısı PDF Yazdır e-Posta
Çarşamba, 07 Ekim 2009 09:33
Mehter takımının yürüyüş nizamında merasime iştirak şöyledir: Önde çorbacı başı (Emir-i Âlem) unvanını taşıyan ve başında "üsküf" bulunan mehteran bölüğü komutanı, onun arkasında, sol tarafta zırhlı muhafızı ile birlikte yeşil sancak, ortada istiklal alameti olan ak sancak, sağ başta ise zırhlı muhafız ile birlikte kırmızı sancak bulunur. Sancakların arkasında ise üçerli koldan üç sıra halinde dizilmiş dokuz tuğ gelir. Sağ taraftaki kırmızı sancağın arkasında, yeniçerilerin taşıdığı hücum tuğu yer alır.

 

Tuğlardan sonra ortada mehterbaşı bulunur. Mehterbaşından sonra ise mehterin iki katı adedince çevgenler (okuyucular), zurnazenler, boruzenler, nakkarezenler, zilzenler ve davulzenler gelmektedir. En arkada ise at sırtında taşınan kös bulunmaktadır.Mehter takımı katlardan oluşur ve 3 katlı, 5 katlı, 7 katlı, 9 katlı 11 katlı, 13 katlı Mehter diye adlandırılır. En küçüğü 3 katlı, en büyüğü 13 katlı olarak kurulmuştur. Mehter takımında katlı demek her sazdan o kat nispetinde Enstrüman <saz> bulunması demektir. Yani 5 katlı Mehter takımında, 5 zurna, 5 boru, 5 nakkare, 5 zilve, 5 davul var demektir. Bu düzene göre takımda 10 çevgen (diğer sazların iki misli) bulunur. 13 katlı Mehter yalnızca Padişaha aittir.



Mehter Diziliş ve Yürüyüşü;


Mehter takımının kendine has bir yürüyüş şekli vardır.
Yürüyüşlere daima Besmele ve sağ ayakla başlanır. Yürüyüş yapılırken her üç adım atışta sağa ve sola dönülerek yürünür. Bu, Mehter Takımı’nın sağa ve sola RAHİMALLAH - KERİMALLAH manasına gelen selamlama yürüyüşüdür. Yoksa bazı çevrelerin ifade ettiği gibi iki ileri bir geri gibi bir anlam taşımaz.



Konser Düzeni;

 

İlk kurulduğu yıllarda çember biçiminde dizilen mehter, sonraları yarım daire (hilâl) biçiminde dizilmeye başladı. Mehteran, daire şeklinde nevbet nizamını oluşturur, nakkare zenleri oturup diğerlerinin ayakta durmasıyla da hilal görünümü verir. Kösler hilalin orta ilerisine konulur. İçoğlanı Başçavuşu, mehter faslı başlamadan önce daireden çıkarak ortaya gelir ve: "Vaktı-i Süruru sefa Mehterbaşı Ağa! Hey! Hey! " diye bağırır. Bu sırada hazır bulunanların dikkatlerini çekmek için nakkarelerle sofyan usulünde üç tempo atılır. Nakkareler çalarken de Mehterbaşı ağa mehterin önüne gelir: "Merhaba Ey Mehteran!" der ve sağ elini göğsüne koyarak mehteri selamlar.

Mehteran da hep beraber sağ ellerini göğüsleri üzerine koyarak koro halinde "Merhaba, Mehterbaşı Ağa!" diyerek karşılık verirler. Daha sonra mehterbaşı ağa: "Hasduuuur" diyerek çalınacak makamın ve eserin adını söyler (mesela "Der fasl-ı Acem aşiran, cihadı-ı ekber marş!" der) hemen arkasından "Haydi.. Ya Allah !" diyerek mehteri icraya geçirir. Nevbet bitince Mehter Gülbankı (duası) okunur ve fasıl sona erer...

 

Kıyafetler;

 

Saz başları kırmızı cübbe, kırmızı kavuk, kırmızı şalvar, sarı üç etek ve sarı yemeni giyerler. Diğer sazlar koyu mavi cübbe, kavuk, şalvar ve renkli üç etek ile kırmızı yemeni giyerler. Çevgânlar da saz başları gibi giyinirler.

 

Mehteranda Bazı Komutlar ve Anlamları;

 

KONSER

NEVBETİ

DİKKAT

HEY HEY

SAFTA TOPLAN

SAF NİZAMINI

YÜRÜYÜŞ KOLU

YÜRÜYÜŞ NİZAMINI

UYGUN ADIM

YAKŞİ KADEMİ

MARŞ

HAYDİ, YA ALLAH

KONSER DÜZENİ

NEVBET NİZAMINI

TÜRKLÜK

KIRMIZI SANCAK

İSLAMİYET

YEŞİL SANCAK

ADALET VE BATI

BEYAZ SANCAK

TUĞLAR

BEYLİKLERİ

MEHTERAN BÖLÜK KOMUTANI (EMİR-İ ÂLEM BAŞLIĞI)

ÜSKÜF

KOMUTANIN BELİNDE BAĞLADIĞI KUŞAK

SİLAHLIK

SANCAKTAR VE TUĞCU BAŞLIĞI

BÖRK

SANCAKTAR VE TUĞCU YELEĞİ

KARTAL KANADI

SANCAKTAR VE TUĞCU GÖMLEĞİ

MİNTAN

BÜTÜN MEHTERANIN PANTOLONU 

ŞALVAR

ÇEVGANI VE SAZ EKİBİ BAŞLIĞI

KAVUK

İÇLERİNE GİYDİKLERİ ENTARİ 

ÜÇETEK

ÜZERLERİNE GİYDİKLERİ

CÜBBE

BÜTÜN MEHTERAN AYAKKABISI

YEMENİ

BÜTÜN MEHTERANIN BELİNE SARDIĞI

KUŞAK

HALKALARDAN ELBİSE GİYEN

MUHAFIZ-ZIRHLI

BAŞINA GİYDİĞİ

MİHFER

OMUZUNA TAKTIĞI TEPSİMSİ YUVARLAK

KALKAN

MEHTER BAŞININ KONSERİ İDARE SOPASI

ASA

KABA ZURNA

ZURNAY

BORU –TROMPET

BURGAY-NEFİR

NAKKARE

ÇİFTENARA-KOSADUMBUL

ZİL

CENG-SANC-ZENÇ

DAVUL

TABIL-TIVIL

KÖS

KUS-KÖBÜRGE-KÜVRÜĞ

MEHTERAN BÖLÜK KOMUTANI

EMİR-İ ÂLEM

KONSER MUSİKİ ŞEFİ

MEHTERAN BAŞI

ÇEVGENLER

ÇEVGANİ

SANCAK TAŞIYANLAR

SANCAKTAR

SANCAKLARI VE TUĞLARI TAŞIYAN OMUZLUKLAR  

HAMA-İ

 

Son Güncelleme: Çarşamba, 07 Ekim 2009 10:53